ایرانه دیگه!

منتشرشده: 2012.02.19 در نقد, کتاب

بار‌ها و بار‌ها حتما این عبارت کوتاه و محبوب (!) رو از دیگران شنیدیم؛ توی مترو، اتوبوس، تاکسی از استاد دانشگاه تا آدم‌هایی که کمتر به فکر تفحص توی اوضاع اطرافشون می‌افتن. هرکس به نوعی یک چیزی رو به «ایران» و «ایرانی» ربط می‌ده. از گرونی گوشت و نون تا مسایل اجتماعی، کلاهبرداری‌ها، دزدی‌ها، ترافیک (!)، شلوغی و غیره! جالبی مسئله اینجاس که خودمون رو از بقیه جدا می‌دونیم. یعنی اصلا انگار ما جزو جامعه ایرانی نیستیم و این بقیه هستن که مقصر ان.

درد بزرگ و مشکل عزیمی ه که با یک پست و یک جمله و چند نقل قول رفع نمی‌شه. بقول دکتر ندوشن:

اگر با موعظه و نصیحت انسان اصلاح پذیر می‌شد،‌‌ همان چند پیامبر اول بس می‌بودند، دیگر لازم نبود که صدو بیست چهار هزار نفر بیایند، و بعضی از آن‌ها جان خود را بر سر تعالیم خود بنهند. دیگر نیازی به نوشته شدن آنهمه کتاب اخلاق پیدا نمی‌شد، که‌‌ همان کتاب اول، آویزه گوش‌ها می‌گشت.

 با انقلاب صنعتی در جهان و پخش نظریه‌های سوسیالیستی، مبنی بر حقانیت طبقه زحمتکش و نیز گسترش شبکه ارتباط جمعی و افزایش سرعت در آمد و شد و ارتباطات، این باور که «حق به حقدار نمی‌رسد»، به سراسر دنیا رسید!

خیلی کم پیش می‌اد که ما سعی کنیم اصلاحات رو از خودمون شروع کنیم. هرچیزی رو که برای خودمون بد می‌دونیم، برای دیگران هم بد بدونیم. حقوق همدیگر رو رعایت کنیم. این مایی که انتظار داره حقوقش رعایت بشه، ‌ آیا خودش حقوق دیگران رو رعایت می‌کنه. من در مورد مسائل پیچیده اجتماعی صحبت نمی‌کنم! راه تا اونجا خیلی زیاده! همین مسائل کوچیک زندگی روزمره: حق تقدم‌ها در سوار و پیاده شدن از مترو و رعایت حقوق دیگران، حق تقدم در رانندگی برای عابران و ماشین‌های دیگه، رعایت نوبت‌ها در جاهای مختلف و…. این‌ها رو همه ما بار‌ها و بار‌ها شنیدیم اما متأسفانه اصلا اهمیت نمی‌دیم و به سادگی ازش رد می‌شیم!

در چنین شهری ناهمواری زندگی اجتماعی موجب نوعی بد خلقی می‌شود که می‌توان نامش را «بیماری بیزاری از همنوع» گذاشت!
هر کسی چنین می‌پندارد که همشهریش زندگی را بر او تنگ کرده است. اختلاف هائی که در مراکز شلوغ پیش می‌آید، یکی از نمونه‌های آن است. و نمودار برجسته‌اش در رانندگی است! وقتی بی‌نظمی حاکم بود، مسابقه‌ای بر سر «زرنگی» در می‌گیرد، که هر کسی فکر می‌کند که اگر به نوعی «بی‌قانونی یا خَرق عادت» دست نزند، کلاهش پس معرکه خواهد بود، و اگر حالت تعدی کننده و متجری به خود نگیرد، به او ظلم خواهد شد و حقش را خواهند خورد! استدلالش هم این است: «وقتی که دیگران می‌کنند، چرا من نکنم؟»!
و سرانجام به این نتیجه می‌رسند که: «بی‌قانونی و بی‌قاعده گی را باید یک قانون و قاعده حساب کرد»! در چنین وضعی البته نخاله‌ها، بزن بهادر‌ها، بی‌کله‌ها راه به جلو می‌گشایند و نجیب‌تر‌ها به عقب رانده می‌شوند. و باید بطور مدام باج ادب و نجابت خود را بپردازند. آموزش زندگی اجتماعی، تنها زمانی به نتیجه مطلوب می‌رسد که زیان‌ها در «بی‌فرهنگی» شناخته شود.

آقای محمد اسلامی ندوشن توی کتاب «سخن‌ها را بشنویم» به همین نکات و بسط جمله آخر پرداخته و خواسته بگه: مردم باید متوجه این نکته بشن که رعایت نکردن حقوق یک فرد در جامعه، در ‌‌نهایت به ضرر خود شما تموم می‌شه؛ چراکه افراد یک جامعه در یک شبکه بهم پیوسته زندگی می‌کنن که روابطشون بصورت بسیار پیچیده‌ای بهم مربوط می‌شه.

اخلاق اجتماعی ارتباط چندانی به باسوادی یا بی‌سوادی ندارد. سواد زمانی کارساز است که تبدیل به فرهنگ شده باشد، یعنی به درجه اخلاقی و وسعت نظر و تساهل فرد بیفزاید، وگرنه می‌تواند حتی در جهت عکس مشوق تعرض گردد! زیرا صاحب سواد که از غرور خودبینی پر شده است، نوعی اولویت برای خویش قائل می‌شود، و پیشی گرفتن بر دیگران را حق طبیعی خود می‌بیند. سواد مواد خامی است که تنها با پختگی فرهنگی که‌‌ همان لطافت انسانی باشد، در خدمت اجتماع قرار می‌گیرد.

پیشنهاد می کنم این کتاب رو کسانی که به موضوع علاقمند هستند بخونن. من فکر می کنم یکی از عللی که ما به کندی از لحاظ فرهنگی پیشرفت می کنیم، کمبود مطالعه کتاب های خوبه.

 

Advertisements
دیدگاه‌ها
  1. عالیه می‌گوید:

    آره واقعا،تازه چیزی که آدم رو بیشتر ناراحت میکنه اینه که این جمله ها رو توی دانشگاه ها و محیط های علمی خیلی زیاد میشنویم
    مرسی از کتابای خوبی که معرفی میکنی

  2. هاشم می‌گوید:

    در این باره خیلی میشه صحبت کرد اما چه کنیم که مشکل خود ما هستیم . هرکسی اگر خودش رو درست کنه طبیعتا همه چیز درست خواهد شد . و بالاخره ایران هم چیز جدایی از ما نیست پس ایران هم دیگه مورد هجوم الفاظ و کلمات ما قرار نخواهذ گرفت. مرسی بابت کتاب های خوبی که معرفی می کنید .

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s